Radar

Het Parool 2 juni 2003

Beleggers proberen hun koersverliezen steeds vaker af te wentelen op banken,. Die komen nu met een circulaire, die hun aansprakelijkheid afbakent.
Ook klanten hebben zorgplicht.

Ton Damen

De bank heeft het gedaan. Tenminste, zo voelen de financiele instellingen het. Zij vinden dat zij door de zorgplicht die zij hebbn tegenover de klanten, steeds meer in de verdediging worden gedrongen.
De klanchtencommissie van het Dutch Security Institute (DSI) in Amsterdam sloeg vorige maand groot alarm, toen 1354 klachten binnenkwamen, tegen 381 in 2001. Iedere belegger die denkt een zaak te hebben, lijkt met een claim te komen. Vooral de tienduizenden gedupeerden van Legiolease - beleggen met geleend geld - roeren zich danig.
Maar, vragen de banken zich in toenemende mate af, hebben die klanten niet ook zelf zorgplicht voor hun eigen kapitaal? Het is al vaker gezegd; die verantwoordelijheid heeft de beleggende klant uiteraard wel.
De banken vinden het in ieder geval tijd om terug te slaan. De Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) heeft samen met de sector een circulaire opgesteld, waar in de verantwoordelijkheid van de bank wordt vastgelegd. Het document werd daarna rondgestuurd aan de leden, alle instellingen in Nederland met een bankvergunning. Het betreft een advies over de bancaire zorglicht, waaraan banken gehouden zijn.
De circulaire is niet gepubliceerd. Dat betekent dat klanten niet kunnen weten welke normen de banken zichzelf opleggen. Volgens NVB-directeur Hein Blocks is er niets geheims aan het rapportje van ongeveer vijftien bladzijdes, dat door een NVB-commissie werd opgesteld. "Alleen is het bij ons niet gebruikelijk dit soort informatie openbaar te maken."
Wel heeft de NVB de circulaire zorgplicht voorgelegd aan de toezichthouder, Autoriteit Financiele Markten (AFM). Die heeft er volgens Blocks voor gekozen niet op het stuk te reageren. Blocks:"Bij zorgplicht heb je te maken met voortschrijdend inzicht. Er worden op dit moment rechtszaken behandeld uit de jaren 2000 en 2001. Daarbij worden de normen van vandaag gehanteerd, terwijl de situatie toen anders was. Ik denk dat AFM zich niet wil vastleggen."
Blocks zegt zich wel door AFM gesteund te voelen. "Wij interpreteren het niet reageren van AFM als een impliciete instemming. Als wij banken verkeerde richtlijnen zouden opstellen, moet ik aannemen dat AFM dat afwijst of bijstelt". AFM zei kon vanmorgen nog niet reageren.
De circulaire is inmiddels niet helemaal onomstreden. Critici vinden dat de banken bezig zijn hun aansprakelijheid zo veel mogelijk te ontlopen. De angel in het conflict is het schemergebied waar beide partijen, effecteninstelling en klant, beleggingen zijn overeengekomen zonder daarover veel duidelijke afspraken te maken. De wettelijke zorgplicht schrijft voor dat beiden goed moeten oppassen. Achteraf is dan bij grote beleggingsverliezen niet makkelijk vast te stellen wie schuldig is.
De banken voeren ter verdediging aan dat de beleggers in goede jaren nooit geprotesteerd hebben tegen de onvoorzien grote beleggingswinsten die zij hebben gemaakt. Sinds de sluipende beurscrisis, die vanaf maart 2000 steeds grotere vormen aannam, zijn de klanten van banken grote verliezen gaan lijden. Vooral de laatste twee jaar, toen de beurs zestig tot tachtig procent van de waarde in de goede jaren verloor, is sprake van een financiele aderlating. Alleen, nu de risico's die er aanvankelijk ook waren,zichtbaar zijn geworden, komen de beleggers in het geweer.
Het verweer van de klagers is divers. Soms heeft een vermogensbeheerder gehandeld voor de klant, zonder de mogelijke gevolgen in voldoende mate met de gedupeerde in spe te hebben doorgesproken. Dan weer heeft de klant zich aangemeld voor beleggingsfondsen of -constructies, waarvan hij achteraf niet wist wat het contract met de bank impliceerde. Meestal kon de klant wel weten wat de gevolgen waren, maar dan door de "kleine lettertjes."
In ieder geval menen klanten dat zij door banken bewust dan wel onbewust op het verkeerde been zijn gezet. Het misverstand concentreert zich vaak rond het maandbedrag dat de klant als rente plus bankkosten voor de leningsconstructie betaalt. Klanten denken soms dat hun risico's beperkt blijven tot de geleende som, of zelfs alleen maar tot het maandbedrag zelf. Zij claimen niet te hebben geweten dat de bank ook werkelijk en op hun naam met het geleend geld aandelen kocht.

Ik vind het eind van het stuk wat mager wat betreft de beleggers die indertijd 'gepiepeld' zijn door de banken. Termen als: 'Alleen, nu de risico's die er aanvankelijk ook waren,zichtbaar zijn geworden, komen de beleggers in het geweer', 'Meestal kon de klant wel weten ...', en 'Zij claimen niet te hebben geweten ...' ademen een sfeer van 'Jaja, het zal wel ...'. Ton Damen is wederom de schrijver. Was die niet een klein beetje bevooroordeeld?

Er is ook nooit een rectificatie gekomen op de ingezonden brief van Henk Wester.

Bedankt Aukje voor het op het forum zetten van het artikel van Ton Damen.

De toon is weer duidelijk: Ton Damen kan weinig begrip opbrengen voor gedupeerden van aandelenleaseconstructies.
"De banken slaan terug", alsof de klanten onterecht een claim indienen. Damen zou eens wat concrete voorbeelden van schrijnende gevallen moeten opnemen in zijn artikelen, zoals adviseren de overwaarde te gebruiken voor het leasen van aandelen. Een bevooroordeelde journalist zal zoiets wel laten.
Damen generaliseert als hij spreekt over "de banken". Gedupeerden vinden we bij een paar financiële instellingen en niet bij de banken in het algemeen. Dat zou ik althans niet durven beweren.
Banken vinden dat zij door de zorgplicht steeds meer in de verdediging worden gedrongen. Ja, als je deze plicht laat liggen dan kun je verwachten, dat klanten zich gaan weren. Wat is daar mis mee? Oh, de klant heeft nu zelf ook zorgplicht. Weer zo'n sluwe constructie! Zal Legiolease wel weer bedacht hebben, of Spaarselect. Vereist dat niet een behoorlijke kennis en ervaring? Als iemand zijn auto voor een reparatie naar de garage brengt en de reparatie is ondeugdelijk uitgevoerd dan is dat ook aan de eigenaar van de auto te wijten. Had deze de hele dag in de garage moeten rondhangen met een quasi-kritische blik richting monteur om aan zijn zorgplicht te voldoen, terwijl hij niet eens de benzinetank van het sproeiwaterreservoir kan onderscheiden. Hoe zou deze zorgplicht van kleine kinderen er uitzien. Moeten die voortaan zichzelf verschonen? Ik ben in ieder geval heel benieuwd hoe banken de zorgplicht van hun cliënten vorm en inhoud gaan geven. Bij een betrouwbare bank is zorgplicht van cliënten toch totaal overbodig.
De circulaire waarin de zorgplicht van banken beschreven staat is vreemd genoeg niet gepubliceerd. Nee, dat is in onze kringen niet gewoon. Er is niets geheims aan die circulaire, hoor. Publiceer dat ding dan!! Als ik als cliënt zorgplicht heb dan zal ik toch op zijn minst moeten weten waar de zorg van de bank ophoudt en die van mij als cliënt begint. Zeg nou toch eerlijk, jullie willen de zorgcriteria niet openbaar maken, omdat het zo lastig is als cliënten je kunnen aanspreken op nalatigheden. Het is lastig omgaan met mondige klanten. Dat is toch ook de reden voor het opstellen van die circulaire!!
Bij zorgplicht heb je te maken met voortschrijdend inzicht. Dat klinkt fraai. Er staat niets anders dan: cliënten worden vervelend als wij de zaak beduvelen. Gefeliciteerd met dit verworven inzicht, ik had het niet kunnen bedenken.
Cliënten hebben nooit geprotesteerd toen er winst gemaakt werd. Nee, natuurlijk niet, want alles liep zoals de bank ons vertelde. Het was toch een product waarmee de kans op verlies heel klein was, eigenlijk irreëel. Tja en dan gaat het goed mis, cliënten krijgen te maken met enorme verliezen. Maar dat was ons niet verteld, dat was zo goed als onmogelijk. Natuurlijk kun je dan protesterende klanten verwachten. Geheel voorspelbaar.
Het wordt laat, mijn zorgplicht zegt dat ik moet gaan slapen. Tot morgen.

Ik ben het volkomen met je eens Henk.
Indien mij was verteld dat je € 10.000,-- kan verdienen na
3 jaar of dat je € 30.000,-- kan verliezen dan was ik er
nooit aan begonnen. En dat is juist wat zij niet vertellen,
maar hadden MOETEN vertellen.