Hierbij de resultaten en de toelichting van de enquête:
Geachte heer, mevrouw,
Onlangs hebt u deelgenomen aan een enquête voor mijn scriptieonderzoek. Bij dezen leg ik kort uit waar mijn onderzoek precies over ging en wat de resultaten waren.
Aanleiding van het onderzoek
Elke verkiezingsperiode maakt zo’n 30 tot 40 procent van de stemmers gebruik van een stemhulp om te bepalen op wie zij zullen stemmen. Sommige mensen weten het al, en gebruiken de stemhulp om te controleren of hun standpunten inderdaad overeenkomen met die van de partij waarop zij van plan zijn te stemmen. Andere mensen twijfelen nog, of gebruiken de stemhulp om erachter te komen wat hun eigen standpunten nou eigenlijk zijn. Met name bij Europese Verkiezingen is er namelijk sprake van kwesties waar de meeste mensen weinig van weten. Het is voor hen dus moeilijk om een mening te vormen. Wie heeft er bijvoorbeeld een mening over het takenpakket van de Europese Centrale Bank? Het geven van toelichting bij de vragen zou een oplossing kunnen zijn. Gebruikers hebben meer informatie en kunnen hun standpunt beter overwegen.
Het geven van toelichting kan wel leiden tot een framingeffect: mensen worden gestuurd door de toelichting richting een bepaalde mening. Dit effect is met name waarschijnlijk bij mensen die nog twijfelen of die hun mening moeten vormen.
Hoe zat de enquête in elkaar?
In de enquête kreeg u een aantal stellingen voorgelegd die over de Europese Unie gingen. Deze waren overgenomen uit de StemWijzer. Voor elke stelling werd een pro-EU-argument en een anti-EU-argument ontwikkeld: de verschillende frames. In totaal waren er vier soorten toelichting, namelijk met alléén een pro-EU-argument of alleen een anti-EU-argument, een dubbele toelichting waarin telkens het pro-EU-argument eerst werd genoemd of een dubbele toelichting waarin eerst het anti-EU-argument werd genoemd.
Daarnaast kreeg u een aantal verschillende vragen over uw bijvoorbeeld uw politieke oriëntatie, uw mediagebruik en politieke kenmerken. Hiermee kon worden gecontroleerd of de verdeling van dergelijke kenmerken over de verschillende groepen gelijk was. Wanneer er in de groep met een dubbele toelichting met een pro-EU-argument eerst bijvoorbeeld veel meer mensen met een rechtse politieke oriëntatie zitten, kan dat het beeld vertekenen. Als er dan een significant verschil blijkt te zijn met de andere groepen, kan het ook liggen aan die politieke oriëntatie, in plaats van aan het frame dat de respondenten te zien kregen. Uiteindelijk bleek de verdeling van respondenten netjes te kloppen.
Resultaten
Uiteindelijk werden er nauwelijks effecten van het frame gevonden. Er werd voor slechts twee van de tien stellingen een significant effect gevonden, dat wil zeggen: mensen die een pro-EU-argument zagen, antwoordden meer pro-EU dan mensen die een anti-EU-argument zagen. De antwoorden van mensen bleken met name te worden beïnvloed door hun houding ten opzichte van de Europese Unie. Verrassend genoeg bleek dit dan weer nauwelijks samen te hangen met politieke voorkeur, de mate waarin mensen zichzelf als links of rechts typeerden, bleek nauwelijks voorspeller te zijn van hun antwoorden bij de stellingen (behalve bij stellingen over immigratiewetten en milieu).
Praktische implicaties
Dit betekent dus dat er voor stemhulpen zeker een mogelijkheid is om toelichtingen op te nemen bij de stellingen. Een frame blijkt nauwelijks sturend te werken, zodat de neutraliteit van stemhulpen gewaarborgd blijft. Door middel van toelichtingen kunnen mensen beter geïnformeerd worden, wat wenselijk is bij Europese kwesties waar veel mensen slechts weinig vanaf weten. Met meer informatie kunnen zij hun mening beter overdenken.
Afsluiting
Nogmaals hartelijk bedankt voor uw medewerking. Mocht u nog vragen hebben over het onderzoek, dan kunt u altijd contact opnemen via e-mail:
[email protected]
Met vriendelijke groet,
Inge van den Boogert