Een verontrustend bericht
Geplaatst: 14 sep 2002 11:02
Beste forumlezers,
Op het internet vond ik afgelopen donderdag een nogal ver-
ontrustend bericht over de fusie van Labouchere en Legio met
Dexia. Er schijnt daar nogal een machtstrijd plaats te vin-
den en het personeel verkeerd in grote onzekerheid.
In eerste instantie heb ik getwijfeld om dit artikel in het
forum te plaatsen om de onrust -die er al is- niet te ver-
groten maar ik vindt dat ieder recht heeft op deze informa-
tie!
Het is een lang artikel, desondanks plaats ik het in zijn geheel hieonder. Het is te vinden op internet onder:
http://www.femdeweek.nl/story.asp?artikelid=611
m.v.g.
L. Blok
Het verdriet van België
Ze zagen er veelbelovend uit, de overnames van de Nederlandse effectenbanken Labouchere en Kempen door het Belgische Dexia. Maar ze liepen uit op een nachtmerrie. De financiële resultaten zijn dramatisch, het regent schadeclaims en de toekomstverwachtingen zijn beroerd. Dexia ziet geen andere uitweg dan de banken deels te ontmantelen.
Om een uur of zes 's avonds druppelen mannen in krijtstreep de Parkzaal van restaurant Groot Kievitsdal in Baarn binnen. Zo'n 140 bankiers van Bank Labouchere komen op deze donderdag 13 december 2001 bij elkaar voor een bijeenkomst over de toekomst van hun bedrijfsonderdeel private banking. De sfeer is ontspannen.
Het exclusieve restaurant, met zijn golvende rieten dak en ligging op het Gooise landgoed Pijnenburg, vormt een gepaste achtergrond voor de bijeenkomst. Bank Labouchere opende de afgelopen jaren tien kantoren op toplokaties door heel Nederland. Vanuit statige stadsvilla's richt de bank zich op vermogensbeheer en advies voor rijke particulieren. Begin 2001 bestaan er nog ambitieuze plannen om door te groeien tot dertien binnenlandse kantoren en twee in Marbella en Monaco.
Door de beursmalaise zijn die hoogdravende ambities even in de ijskast verdwenen. Sinds september werken de bankiers aan een nieuwe marktbenadering. "We wilden in enigszins afgeslankte vorm verder gaan", zegt Rob Derkx, voormalig vestigingsdirecteur van Labouchere, vier maanden later. "In Baarn zou een aantal collega's de nieuwe plannen toelichten. Tot die bijeenkomst zag ik het allemaal nog zonnig in.
Tot verbazing van de aanwezigen kondigt bestuursvoorzitter Joop Krant van Dexia Nederland aan dat alle speeches zijn afgelast. Dexia Nederland was eerder die maand ontstaan uit een fusie tussen Bank Labouchere en de Amsterdamse zakenbank Kempen & Co. Krant, voorheen directievoorzitter van Kempen, vertelt zijn gehoor dat hij niet meer verder wil met vermogensadvies, de kernactiviteit van het banknetwerk.
"De meesten van ons hadden meteen door wat dat betekende", aldus een andere regiodirecteur die ook in Baarn was. Van het kantorennetwerk, dat afgelopen jaren met bloed, zweet en tranen was opgebouwd, zou weinig meer overblijven. Werknemers zijn verbouwereerd en teleurgesteld.
Sommigen verlaten kwaad de vergadering. "We kwamen voor een kick off meeting", herinnert een derde zich. "Maar het had meer weg van een kick out meeting."
Vanaf dat moment gaat het snel. De vestigingen in Eindhoven, Den Bosch en Den Haag zijn al dicht. Van de zeven overige blijven Lelystad en Rotterdam bestaan, in uitgeklede vorm. De rest wordt verzelfstandigd, gesloten of verkocht. De 140 private bankers moeten op zoek naar een andere baan. De commotie bezorgt een 45-jarige regiodirecteur een hartaanval. Een jaar geleden had hij zich in een ochtendkrant nog enthousiast uitgelaten over zijn bank.
De bliksemsnelle ontmanteling van het netwerk wekt verbazing, omdat het nog maar net bestaat. Drie jaar geleden zette directeur private banking Ger Hofman het eerste kantoor op, in Arnhem. Bank Labouchere, toen nog een dochter van de Nederlandse verzekeraar Aegon, had Hofman weggekaapt bij Generale Bank om vorm te geven aan een ambitieus groeiplan. Labouchere wilde de regio in om dicht bij de vermogende klanten te zitten.
Het was een kostbaar avontuur. 'Bij een kantoor en goede mensen gaat het toch om aanzienlijke investeringen', zei Hofman begin vorig jaar in het klantenmagazine Resultaat. 'Onze mensen zijn wel even bezig geweest voordat de baten tegen de kosten gingen opwegen. Maar in de tweede helft van 2000 zag je er ineens klanten bijkomen met een vermogen van een paar miljoen of zelfs veel meer. Dan ben je een tijd aan het zaaien geweest, is je naam gevestigd, heb je je kwaliteit kunnen aantonen en ineens komen dan de cliënten."
Die grote investeringen kon Labouchere dragen omdat het met dochter Legio beschikte over een winstmachine die op volle toeren draaide. Legio is de grootste aanbieder in Nederland van zogenoemde aandelenlease, ofwel beleggen met geleend geld. Volgens verscheidene Labouchere-bankiers kwam tachtig procent van de winst van de bank uit Legio (zie kader op pagina 68).
Toen Aegon haar dochter Labouchere begin 2000 verkocht aan het Belgische financiële conglomeraat Dexia leek er niets te veranderen aan de ingeslagen weg. 'Wij merken dat Dexia blij met ons is, en andersom is dat ook zo', zei Hofman vorig jaar nog enthousiast. 'Dexia stimuleert de uitbreiding van het kantorennet.' De bankier schetste voor heel Labouchere een fantastische toekomst. 'We zitten nu op bijna duizend mensen; eind van het jaar zijn het er rond de 1200. En we zouden heel goed binnen een jaar of vier kunnen uitgroeien tot 1500 à 2000 medewerkers.'
Bij de opbouw van 'zijn' netwerk private banks profiteerde Hofman van het energieke karakter van de bank. Tientallen nieuwe medewerkers voelden zich erdoor aangetrokken. De goede salarissen deden de rest. De meeste regiodirecteuren rekruteerde Labouchere bij Generale Bank (nu Fortis), ING en Van Lanschot.
Net nu het zwaarste werk is gedaan en de vruchten geplukt kunnen worden, trekt de nieuwe moeder Dexia er de stekker uit. "Het is mij een groot raadsel", verzucht regiodirecteur Derkx. "Dat zeg ik niet uit frustratie, maar ik begrijp het gewoon niet. Ik neem aan dat ze erover hebben nagedacht en er een goede reden voor hebben. Maar het blijft zonde." Ook bij veel andere regiodirecteuren overheerst teleurstelling, onbegrip en woede. "Het is je reinste kapitaalvernietiging", zegt een andere Labouchere-bankier.
"Die jongens hebben nauwelijks de kans gekregen zich te bewijzen. Natuurlijk worden sommigen dan boos, of pislink", zegt hun voormalige directeur Hofman (52). De topbankier vertrok twee maanden geleden met een afkoopsom. Hofman wijt de plotselinge koerswijziging van Dexia onder meer aan de ineengestorte aandelenmarkten. "Toen we begonnen was het hosanna op de beurs. Echt één groot feest. Maar toen de koersen zakten, zijn heel wat beleggers nat gegaan."
Een groeiend aantal vermogende klanten van Labouchere ging klagen over verkeerde beleggingsadviezen. Deze klachten en schadeclaims vormden de belangrijkste oorzaak van het plotselinge doodvonnis dat het Belgische moederconcern velde over de vermogensadviseurs van Labouchere. "Er is in Nederland een typisch Amerikaanse claimcultuur ontstaan", merkt Hofman op. "Wij zijn gewoon gechanteerd. Beleggers dreigden naar de media te stappen als we ze geen genoegdoening gaven."
Diverse regiodirecteuren bevestigen door de negatieve berichtgeving sinds vorige zomer veel klanten te zijn misgelopen of kwijtgeraakt. "Wij vertelden hun prachtige verhalen over Labouchere, terwijl de kranten maar bleven schrijven over die claims."
De afbouw van het regionale kantorennetwerk staat niet op zichzelf. Toen Dexia, de Belgische moeder van Labouchere, vorige zomer ook de chique Amsterdamse zakenbank Kempen & Co overnam, hield de Nederlandse financiële gemeenschap de adem in. Hoeveel vet zouden de Belgen wegsnijden bij de fusie van hun twee Nederlandse dochters tot Dexia Nederland? Al wel was direct duidelijk dat Kempen de overhand in de combinatie kreeg. Labouchere-voorzitter Chris Bierman vertrok vanwege familieomstandigheden, zodat Kempen-voorzitter Joop Krant aan het roer kwam.
Aanvankelijk leek de benodigde liposuctie beperkt omdat er weinig overlap was. Labouchere mikte vooral op de onderkant van de beleggersmarkt met leasedochter Legio en met Alex, waarmee particulieren via internet in aandelen kunnen handelen. Kempen was sterk in advisering van bedrijven bij fusies en overnames en in vermogensbeheer met dochter Orange Fund. Maar Kempen had weer geen landelijk netwerk van private banks. Bij Labouchere werkten negenhonderd mensen, bij Kempen 350.
Maandenlang dachten die werknemers dat de schade dus beperkt zou blijven tot het wegsnijden van wat overheadkosten, de afslanking van Laboucheres kantorennetwerk, het vertrek van zo'n vijftien corporate finance-bankiers van Kempen en het afstoten van dertig obligatiehandelaren. De jaarcijfers over 2001 die het Belgische moederconcern afgelopen maart presenteerde, gaven ook weinig reden tot vrees. De nettowinst van Dexia steeg vorig jaar met 42 procent tot ruim 1,4 miljard euro.
De grootscheepse sanering die bestuursvoorzitter Krant drie weken geleden aankondigde, raakte de onderneming dan ook als een mokerslag. Dexia Nederland gooit er één op de drie medewerkers uit: in totaal verliezen 460 mensen hun baan.
Volgens een interne e-mail die Krant aan zijn medewerkers verstuurde, zijn de financiële resultaten van de Nederlandse dochter dramatisch veel slechter dan verwacht. Daarmee liep Krant vooruit op de jaarcijfers, die hij afgelopen vrijdag publiceerde en die in dit verhaal niet meer konden worden meegenomen.
In de e-mail staat dat de resultaten over de hele linie zijn tegengevallen. Grootste teleurstelling is het verdampen van de markt voor aandelenlease, waardoor de vroegere winstmachine Legio is vastgelopen. Bovendien is Legio de afgelopen maanden overspoeld met duizenden schadeclaims van ontevreden klanten. Die komen nog bovenop de eerdergenoemde claims van de vermogende klanten van het private-banknetwerk. Ook het voormalige Kempen kampt met tegenvallers (zie kader pag. 67).
De pijn is nog niet voorbij. 'De vooruitzichten voor Dexia Nederland in 2002 en 2003 wijzen op een verdere verslechtering', waarschuwt Krant zijn medewerkers per e-mail. Volgens diverse bronnen binnen de bank vreest de bestuursvoorzitter dat de claims bij het Labouchere-deel van Dexia de naam van zijn bank blijvend aantasten. Dat zou de felheid verklaren, waarmee hij nu de reorganisatie doorvoert. "Krant kiest voor een harde, botte benadering", zegt een van hen.
De macht binnen Dexia Nederland is inmiddels volledig overgenomen door de bankiers van Kempen. Twee van de drie Labouchere-bestuurders, Geert Dauwe en Bart van der Vlis, zijn inmiddels uit de zeskoppige raad van bestuur gezet. Geen van beiden wil reageren. "Ik heb op dit moment rust nodig", zegt een aangeslagen Van der Vlis, die al weken thuis zit.
De enig overgebleven Labouchere-bestuurder, Peter Cornet, heeft geen enkele invloed op de business units, maar alleen op de stafafdelingen. Cornet, die in de zomer van 1999 overstapte van De Nederlandsche Bank, wordt door een oud-collega beschreven als een man "die in elke richting buigt waarin hij moet buigen".
De huidige sanering, die de eufemistische titel 'Sprint 2002' kreeg opgeplakt, is in handen van Kempen-bestuurder Ieko Sevinga. De 36-jarige bankier wordt in de Labouchere-gelederen beschouwd als marionet van Krant. Sprint 2002 heeft vernietigende gevolgen voor Labouchere. Het plan voorziet in het oprollen van het regionale bankennetwerk, de bijna totale ontmanteling van het aandelenleasebedrijf Legio en de samenvoeging van zes aandelenfondsen. Voor internetbroker Alex zoekt de bank een partner of koper.
"Het komt er gewoon op neer dat Labouchere wordt uitgekleed", zegt Nico van Geest, bankanalist van effectenhuis Theodoor Gilissen. "Als Alex ook verdwijnt, is er van de bank helemaal niets meer over."
Bijna niemand wil het geciteerd zien, maar alle geïnterviewde Labouchere-werknemers denken er precies zo over. "Wat overblijft, is feitelijk een Kempen-organisatie met een nieuwe naam: Dexia Nederland", zegt een teleurgestelde bankier.
Daarmee is het trotse hoofdkantoor dat Labouchere afgelopen jaar liet bouwen aan de Amsterdamse IJ-oever het symbool geworden van de gefrustreerde ambities van een generatie effectenbankiers. Zij zag in de tweede helft van de jaren negentig de aandelenmarkten tot aan de hemel groeien en haar salarissen en bonussen exploderen. Deze generatie wilde niet denken aan een mogelijke terugval.
Vanaf de achttiende verdieping, waar aanvankelijk de raad van bestuur van Labouchere zou komen, is het nieuwe hoofdkantoor van Kempen aan de Zuidas te zien. Daar is inmiddels het leeuwendeel van Dexia Nederland ondergebracht, evenals Laboucheres dealingroom. Al voor de oplevering is de Labouchere-toren gedegradeerd tot bijkantoor. Een ruwe berekening leert dat de bank meer dan de helft van 22.000 vierkante meter moet gaan onderverhuren. Makelaar DRS kan nog geen details geven. "Op dit moment is alles nog volstrekt onduidelijk."
De grootscheepse sanering maakt pijnlijk duidelijk dat het Belgische moederconcern Dexia zich met de Nederlandse overnames verschrikkelijk in de vingers heeft gesneden. Dexia betaalde Aegon in 2000 negenhonderd miljoen euro voor Bank Labouchere. Een veel te hoge prijs, zeker gezien de huidige ontmanteling van het bankonderdeel.
Vorig jaar telden de Belgen nog eens ruim een miljard euro neer voor Kempen & Co. Dat was dertig procent meer dan de bank op dat moment waard was op de beurs. "Dexia betaalde zo'n 2,5 miljoen euro per Kempen-medewerker. Als je daar ook nog een deel van ontslaat, wordt de prijs per werknemer wel erg hoog", meent voormalig Kempen-manager Theo Dersigini.
Twee miljard euro is een fabelachtige som voor twee effectenbanken waarvan de positie door de kortstondige explosie van de aandelenmarkten behoorlijk was geflatteerd. André Roelants , de Dexia-bankier die verantwoordelijk was voor de Nederlandse overnames, heeft inmiddels een veilig heenkomen gezocht. Vorige zomer werd hij directievoorzitter van Clearstream, een dochterbedrijf van Deutsche Börse.
Zijn opvolger, de 44-jarige Luxemburgse bankier Marc Hoffmann, zegt de overnames niet als miskopen te beschouwen. "Daarover beraadt de jury zich nog. U kunt uw vonnis niet vellen op basis van de afgelopen maanden. Labouchere is niet volledig verdwenen. En Kempen beschouwen wij nog steeds als een geweldige toevoeging, ondanks de wat tegenvallende resultaten."
Hoffmann ziet zonneschijn na de huidige regenbui. "Die banken hebben wij niet voor de korte termijn gekocht. Wij zijn ervan overtuigd dat de markten weer zullen aantrekken, en daarmee de resultaten van Dexia Nederland."
Gezien de interne e-mail van Krant, die weinig optimistisch is over de toekomst, zal het nog wel even duren voordat de mega-investeringen het verwachte rendement voor Dexia gaan opbrengen. "Het waren niet de meest geslaagde overnames in de geschiedenis", sneert een voormalig Kempen-directeur. "Ik zou als aandeelhouder van Dexia niet bepaald staan te juichen."
Mathijs Smit en Ton van den Brandt
Kemphaan
Dat 'zijn' Kempen & Co, gedegradeerd wordt tot een bijkantoortje, is de grootste angst van Joop Krant (54). Jarenlang weerde de bankier potentiële kopers. Begin jaren negentig leidde dat tot een felle strijd. De toenmalige directeuren Pieter Kerdel en Bart van Hedel wilden een internationale moeder, die zij vonden in een Duitse bank. De orthodox-joodse directeur Krant was echter fel tegen: hij weigerde 'voor die Duitsers te werken' en hamerde op zelfstandigheid. Met het dreigement dat hij met zijn medewerkers zou opstappen, wist hij de commissarissen te overtuigen. Kerdel en Van Hedel vertrokken. In de jaren daarna werd Krant, inmiddels directievoorzitter, door medewerkers omschreven als een botte man die geen tegenspraak duldt. Met riante salarissen en dito bonussen wist hij personeel aan zich te binden. Kempen werd een succes. De bank sprong slim in op de behoefte van kleinere bedrijven aan een onafhankelijke zakenbank. Vorig jaar, op het hoogtepunt van de markt, verkocht Krant Kempen plots voor een miljard euro aan Dexia. Zijn bank fuseerde met het eerder door Dexia overgenomen Bank Labouchere. Hoewel Labouchere bijna drie keer zo groot was, trok Krant alle macht naar zich toe. Met de verkoop gaf hij blijk van een goed gevoel voor timing. Kort na de deal verbleekte de kleur van Kempen-succesnummers als Orange Fund en de afdeling corporate finance, die emissies en beursgangen begeleidt. Ook het verlies van verzekeraar ASR, dat een vermogen van 1,2 miljard euro in beheer had bij Kempen, doet veel pijn. Voor Krants financiële positie maakt het weinig uit: de verkoop van zijn zes-procentsbelang in Kempen leverde hem zo'n 65 miljoen euro op.
Legio claims
Rick Verdel gaf donderdagavond 11 april een feestje. In het Amsterdamse café De Heeren van Aemstel vierde de voormalig directeur van Labouchere-dochter Legio zijn afscheid met enkele tientallen medewerkers. Zijn vertrek markeert het einde van zeven vette jaren bij Legio: het vroeger zo succesvolle bedrijfsonderdeel wordt grotendeels opgedoekt.
Het is hard gegaan. Vorig jaar wilde de bank de producten van Legio nog over heel Europa uitrollen. Tijdens de opmars van de aandelenbeurzen in de jaren negentig was beleggen met geleend geld bijzonder populair. Legio liep voorop met een geschat marktaandeel van 65 procent. Beleggers haalden mooie rendementen en bij de bank stroomde het geld binnen. Legio was dé grote winstmachine van Labouchere.
Maar de fiscus gooide roet in het eten. De betaalde rente over het geleende geld is sinds de invoering van het nieuwe belastingstelsel begin 2001 niet meer fiscaal aftrekbaar.
Daarmee is een belangrijk voordeel van aandelenlease verdwenen. Bovendien bleek deze manier van beleggen gevaarlijk. Als gevolg van de ineenstortende aandelenkoersen bleven de beloofde megarendementen uit. Omdat de deelnemers beleggen met geleend geld kunnen zij blijven zitten met een flinke schuld.
Naar aanleiding van een uitzending van het televisieprogramma Radar over Legio ontving de bank meer dan zesduizend claims van woedende klanten. Zij klagen dat Legio haar zorgplicht niet is nagekomen en nauwelijks heeft ingeschat of de klanten het financiële risico wel kunnen dragen. De Autoriteit Financiële Markten (de voormalige STE) is inmiddels een onderzoek begonnen. Dexia heeft al een stroppenpot met 25 miljoen euro gevuld voor klanten die hun leaseschuld niet kunnen voldoen .
Draaiboek Joop Krant
1. Verkoop Kempen & Co op het hoogtepunt van de markt aan Dexia en fuseer met Bank Labouchere.
2. Word voorzitter van de nieuwe combinatie en neem afscheid van Labouchere-voorzitter Chris Bier-man.
3. Gooi twee van de drie Laboucherebestuurders, Bart van der Vlis en Geert Dauwe, uit de zeskoppige raad van bestuur.
4. Geef de enig resterende Labouchere-man, Peter Cornet, nauwelijks invloed.
5. Laat een Kempen-bestuurder, Ieko Sevinga, ingrijpend reorganiseren. Vooral in Labouchere.
6. Ontmantel het netwerk van tien regionale bankkantoren van Labouchere.
7. Verhuis zoveel mogelijk bedrijfsonderdelen naar het nieuwe hoofdkantoor van Kempen en verhuur de vrijgekomen verdiepingen van het hoofdkantoor van Labouchere.
8. Sluit het Leidse kantoor van Labouchere-dochter Legio.
9. Zet het miljoenenverslindende paradepaardje Alex (internetbroker) apart en zoek naar kopers of fusie-partners, waarmee de kosten kunnen worden gedeeld.
10. Vertrek en ga stil leven van de 65 miljoen euro die de verkoop Kempen & Co je heeft opgeleverd.
Op het internet vond ik afgelopen donderdag een nogal ver-
ontrustend bericht over de fusie van Labouchere en Legio met
Dexia. Er schijnt daar nogal een machtstrijd plaats te vin-
den en het personeel verkeerd in grote onzekerheid.
In eerste instantie heb ik getwijfeld om dit artikel in het
forum te plaatsen om de onrust -die er al is- niet te ver-
groten maar ik vindt dat ieder recht heeft op deze informa-
tie!
Het is een lang artikel, desondanks plaats ik het in zijn geheel hieonder. Het is te vinden op internet onder:
http://www.femdeweek.nl/story.asp?artikelid=611
m.v.g.
L. Blok
Het verdriet van België
Ze zagen er veelbelovend uit, de overnames van de Nederlandse effectenbanken Labouchere en Kempen door het Belgische Dexia. Maar ze liepen uit op een nachtmerrie. De financiële resultaten zijn dramatisch, het regent schadeclaims en de toekomstverwachtingen zijn beroerd. Dexia ziet geen andere uitweg dan de banken deels te ontmantelen.
Om een uur of zes 's avonds druppelen mannen in krijtstreep de Parkzaal van restaurant Groot Kievitsdal in Baarn binnen. Zo'n 140 bankiers van Bank Labouchere komen op deze donderdag 13 december 2001 bij elkaar voor een bijeenkomst over de toekomst van hun bedrijfsonderdeel private banking. De sfeer is ontspannen.
Het exclusieve restaurant, met zijn golvende rieten dak en ligging op het Gooise landgoed Pijnenburg, vormt een gepaste achtergrond voor de bijeenkomst. Bank Labouchere opende de afgelopen jaren tien kantoren op toplokaties door heel Nederland. Vanuit statige stadsvilla's richt de bank zich op vermogensbeheer en advies voor rijke particulieren. Begin 2001 bestaan er nog ambitieuze plannen om door te groeien tot dertien binnenlandse kantoren en twee in Marbella en Monaco.
Door de beursmalaise zijn die hoogdravende ambities even in de ijskast verdwenen. Sinds september werken de bankiers aan een nieuwe marktbenadering. "We wilden in enigszins afgeslankte vorm verder gaan", zegt Rob Derkx, voormalig vestigingsdirecteur van Labouchere, vier maanden later. "In Baarn zou een aantal collega's de nieuwe plannen toelichten. Tot die bijeenkomst zag ik het allemaal nog zonnig in.
Tot verbazing van de aanwezigen kondigt bestuursvoorzitter Joop Krant van Dexia Nederland aan dat alle speeches zijn afgelast. Dexia Nederland was eerder die maand ontstaan uit een fusie tussen Bank Labouchere en de Amsterdamse zakenbank Kempen & Co. Krant, voorheen directievoorzitter van Kempen, vertelt zijn gehoor dat hij niet meer verder wil met vermogensadvies, de kernactiviteit van het banknetwerk.
"De meesten van ons hadden meteen door wat dat betekende", aldus een andere regiodirecteur die ook in Baarn was. Van het kantorennetwerk, dat afgelopen jaren met bloed, zweet en tranen was opgebouwd, zou weinig meer overblijven. Werknemers zijn verbouwereerd en teleurgesteld.
Sommigen verlaten kwaad de vergadering. "We kwamen voor een kick off meeting", herinnert een derde zich. "Maar het had meer weg van een kick out meeting."
Vanaf dat moment gaat het snel. De vestigingen in Eindhoven, Den Bosch en Den Haag zijn al dicht. Van de zeven overige blijven Lelystad en Rotterdam bestaan, in uitgeklede vorm. De rest wordt verzelfstandigd, gesloten of verkocht. De 140 private bankers moeten op zoek naar een andere baan. De commotie bezorgt een 45-jarige regiodirecteur een hartaanval. Een jaar geleden had hij zich in een ochtendkrant nog enthousiast uitgelaten over zijn bank.
De bliksemsnelle ontmanteling van het netwerk wekt verbazing, omdat het nog maar net bestaat. Drie jaar geleden zette directeur private banking Ger Hofman het eerste kantoor op, in Arnhem. Bank Labouchere, toen nog een dochter van de Nederlandse verzekeraar Aegon, had Hofman weggekaapt bij Generale Bank om vorm te geven aan een ambitieus groeiplan. Labouchere wilde de regio in om dicht bij de vermogende klanten te zitten.
Het was een kostbaar avontuur. 'Bij een kantoor en goede mensen gaat het toch om aanzienlijke investeringen', zei Hofman begin vorig jaar in het klantenmagazine Resultaat. 'Onze mensen zijn wel even bezig geweest voordat de baten tegen de kosten gingen opwegen. Maar in de tweede helft van 2000 zag je er ineens klanten bijkomen met een vermogen van een paar miljoen of zelfs veel meer. Dan ben je een tijd aan het zaaien geweest, is je naam gevestigd, heb je je kwaliteit kunnen aantonen en ineens komen dan de cliënten."
Die grote investeringen kon Labouchere dragen omdat het met dochter Legio beschikte over een winstmachine die op volle toeren draaide. Legio is de grootste aanbieder in Nederland van zogenoemde aandelenlease, ofwel beleggen met geleend geld. Volgens verscheidene Labouchere-bankiers kwam tachtig procent van de winst van de bank uit Legio (zie kader op pagina 68).
Toen Aegon haar dochter Labouchere begin 2000 verkocht aan het Belgische financiële conglomeraat Dexia leek er niets te veranderen aan de ingeslagen weg. 'Wij merken dat Dexia blij met ons is, en andersom is dat ook zo', zei Hofman vorig jaar nog enthousiast. 'Dexia stimuleert de uitbreiding van het kantorennet.' De bankier schetste voor heel Labouchere een fantastische toekomst. 'We zitten nu op bijna duizend mensen; eind van het jaar zijn het er rond de 1200. En we zouden heel goed binnen een jaar of vier kunnen uitgroeien tot 1500 à 2000 medewerkers.'
Bij de opbouw van 'zijn' netwerk private banks profiteerde Hofman van het energieke karakter van de bank. Tientallen nieuwe medewerkers voelden zich erdoor aangetrokken. De goede salarissen deden de rest. De meeste regiodirecteuren rekruteerde Labouchere bij Generale Bank (nu Fortis), ING en Van Lanschot.
Net nu het zwaarste werk is gedaan en de vruchten geplukt kunnen worden, trekt de nieuwe moeder Dexia er de stekker uit. "Het is mij een groot raadsel", verzucht regiodirecteur Derkx. "Dat zeg ik niet uit frustratie, maar ik begrijp het gewoon niet. Ik neem aan dat ze erover hebben nagedacht en er een goede reden voor hebben. Maar het blijft zonde." Ook bij veel andere regiodirecteuren overheerst teleurstelling, onbegrip en woede. "Het is je reinste kapitaalvernietiging", zegt een andere Labouchere-bankier.
"Die jongens hebben nauwelijks de kans gekregen zich te bewijzen. Natuurlijk worden sommigen dan boos, of pislink", zegt hun voormalige directeur Hofman (52). De topbankier vertrok twee maanden geleden met een afkoopsom. Hofman wijt de plotselinge koerswijziging van Dexia onder meer aan de ineengestorte aandelenmarkten. "Toen we begonnen was het hosanna op de beurs. Echt één groot feest. Maar toen de koersen zakten, zijn heel wat beleggers nat gegaan."
Een groeiend aantal vermogende klanten van Labouchere ging klagen over verkeerde beleggingsadviezen. Deze klachten en schadeclaims vormden de belangrijkste oorzaak van het plotselinge doodvonnis dat het Belgische moederconcern velde over de vermogensadviseurs van Labouchere. "Er is in Nederland een typisch Amerikaanse claimcultuur ontstaan", merkt Hofman op. "Wij zijn gewoon gechanteerd. Beleggers dreigden naar de media te stappen als we ze geen genoegdoening gaven."
Diverse regiodirecteuren bevestigen door de negatieve berichtgeving sinds vorige zomer veel klanten te zijn misgelopen of kwijtgeraakt. "Wij vertelden hun prachtige verhalen over Labouchere, terwijl de kranten maar bleven schrijven over die claims."
De afbouw van het regionale kantorennetwerk staat niet op zichzelf. Toen Dexia, de Belgische moeder van Labouchere, vorige zomer ook de chique Amsterdamse zakenbank Kempen & Co overnam, hield de Nederlandse financiële gemeenschap de adem in. Hoeveel vet zouden de Belgen wegsnijden bij de fusie van hun twee Nederlandse dochters tot Dexia Nederland? Al wel was direct duidelijk dat Kempen de overhand in de combinatie kreeg. Labouchere-voorzitter Chris Bierman vertrok vanwege familieomstandigheden, zodat Kempen-voorzitter Joop Krant aan het roer kwam.
Aanvankelijk leek de benodigde liposuctie beperkt omdat er weinig overlap was. Labouchere mikte vooral op de onderkant van de beleggersmarkt met leasedochter Legio en met Alex, waarmee particulieren via internet in aandelen kunnen handelen. Kempen was sterk in advisering van bedrijven bij fusies en overnames en in vermogensbeheer met dochter Orange Fund. Maar Kempen had weer geen landelijk netwerk van private banks. Bij Labouchere werkten negenhonderd mensen, bij Kempen 350.
Maandenlang dachten die werknemers dat de schade dus beperkt zou blijven tot het wegsnijden van wat overheadkosten, de afslanking van Laboucheres kantorennetwerk, het vertrek van zo'n vijftien corporate finance-bankiers van Kempen en het afstoten van dertig obligatiehandelaren. De jaarcijfers over 2001 die het Belgische moederconcern afgelopen maart presenteerde, gaven ook weinig reden tot vrees. De nettowinst van Dexia steeg vorig jaar met 42 procent tot ruim 1,4 miljard euro.
De grootscheepse sanering die bestuursvoorzitter Krant drie weken geleden aankondigde, raakte de onderneming dan ook als een mokerslag. Dexia Nederland gooit er één op de drie medewerkers uit: in totaal verliezen 460 mensen hun baan.
Volgens een interne e-mail die Krant aan zijn medewerkers verstuurde, zijn de financiële resultaten van de Nederlandse dochter dramatisch veel slechter dan verwacht. Daarmee liep Krant vooruit op de jaarcijfers, die hij afgelopen vrijdag publiceerde en die in dit verhaal niet meer konden worden meegenomen.
In de e-mail staat dat de resultaten over de hele linie zijn tegengevallen. Grootste teleurstelling is het verdampen van de markt voor aandelenlease, waardoor de vroegere winstmachine Legio is vastgelopen. Bovendien is Legio de afgelopen maanden overspoeld met duizenden schadeclaims van ontevreden klanten. Die komen nog bovenop de eerdergenoemde claims van de vermogende klanten van het private-banknetwerk. Ook het voormalige Kempen kampt met tegenvallers (zie kader pag. 67).
De pijn is nog niet voorbij. 'De vooruitzichten voor Dexia Nederland in 2002 en 2003 wijzen op een verdere verslechtering', waarschuwt Krant zijn medewerkers per e-mail. Volgens diverse bronnen binnen de bank vreest de bestuursvoorzitter dat de claims bij het Labouchere-deel van Dexia de naam van zijn bank blijvend aantasten. Dat zou de felheid verklaren, waarmee hij nu de reorganisatie doorvoert. "Krant kiest voor een harde, botte benadering", zegt een van hen.
De macht binnen Dexia Nederland is inmiddels volledig overgenomen door de bankiers van Kempen. Twee van de drie Labouchere-bestuurders, Geert Dauwe en Bart van der Vlis, zijn inmiddels uit de zeskoppige raad van bestuur gezet. Geen van beiden wil reageren. "Ik heb op dit moment rust nodig", zegt een aangeslagen Van der Vlis, die al weken thuis zit.
De enig overgebleven Labouchere-bestuurder, Peter Cornet, heeft geen enkele invloed op de business units, maar alleen op de stafafdelingen. Cornet, die in de zomer van 1999 overstapte van De Nederlandsche Bank, wordt door een oud-collega beschreven als een man "die in elke richting buigt waarin hij moet buigen".
De huidige sanering, die de eufemistische titel 'Sprint 2002' kreeg opgeplakt, is in handen van Kempen-bestuurder Ieko Sevinga. De 36-jarige bankier wordt in de Labouchere-gelederen beschouwd als marionet van Krant. Sprint 2002 heeft vernietigende gevolgen voor Labouchere. Het plan voorziet in het oprollen van het regionale bankennetwerk, de bijna totale ontmanteling van het aandelenleasebedrijf Legio en de samenvoeging van zes aandelenfondsen. Voor internetbroker Alex zoekt de bank een partner of koper.
"Het komt er gewoon op neer dat Labouchere wordt uitgekleed", zegt Nico van Geest, bankanalist van effectenhuis Theodoor Gilissen. "Als Alex ook verdwijnt, is er van de bank helemaal niets meer over."
Bijna niemand wil het geciteerd zien, maar alle geïnterviewde Labouchere-werknemers denken er precies zo over. "Wat overblijft, is feitelijk een Kempen-organisatie met een nieuwe naam: Dexia Nederland", zegt een teleurgestelde bankier.
Daarmee is het trotse hoofdkantoor dat Labouchere afgelopen jaar liet bouwen aan de Amsterdamse IJ-oever het symbool geworden van de gefrustreerde ambities van een generatie effectenbankiers. Zij zag in de tweede helft van de jaren negentig de aandelenmarkten tot aan de hemel groeien en haar salarissen en bonussen exploderen. Deze generatie wilde niet denken aan een mogelijke terugval.
Vanaf de achttiende verdieping, waar aanvankelijk de raad van bestuur van Labouchere zou komen, is het nieuwe hoofdkantoor van Kempen aan de Zuidas te zien. Daar is inmiddels het leeuwendeel van Dexia Nederland ondergebracht, evenals Laboucheres dealingroom. Al voor de oplevering is de Labouchere-toren gedegradeerd tot bijkantoor. Een ruwe berekening leert dat de bank meer dan de helft van 22.000 vierkante meter moet gaan onderverhuren. Makelaar DRS kan nog geen details geven. "Op dit moment is alles nog volstrekt onduidelijk."
De grootscheepse sanering maakt pijnlijk duidelijk dat het Belgische moederconcern Dexia zich met de Nederlandse overnames verschrikkelijk in de vingers heeft gesneden. Dexia betaalde Aegon in 2000 negenhonderd miljoen euro voor Bank Labouchere. Een veel te hoge prijs, zeker gezien de huidige ontmanteling van het bankonderdeel.
Vorig jaar telden de Belgen nog eens ruim een miljard euro neer voor Kempen & Co. Dat was dertig procent meer dan de bank op dat moment waard was op de beurs. "Dexia betaalde zo'n 2,5 miljoen euro per Kempen-medewerker. Als je daar ook nog een deel van ontslaat, wordt de prijs per werknemer wel erg hoog", meent voormalig Kempen-manager Theo Dersigini.
Twee miljard euro is een fabelachtige som voor twee effectenbanken waarvan de positie door de kortstondige explosie van de aandelenmarkten behoorlijk was geflatteerd. André Roelants , de Dexia-bankier die verantwoordelijk was voor de Nederlandse overnames, heeft inmiddels een veilig heenkomen gezocht. Vorige zomer werd hij directievoorzitter van Clearstream, een dochterbedrijf van Deutsche Börse.
Zijn opvolger, de 44-jarige Luxemburgse bankier Marc Hoffmann, zegt de overnames niet als miskopen te beschouwen. "Daarover beraadt de jury zich nog. U kunt uw vonnis niet vellen op basis van de afgelopen maanden. Labouchere is niet volledig verdwenen. En Kempen beschouwen wij nog steeds als een geweldige toevoeging, ondanks de wat tegenvallende resultaten."
Hoffmann ziet zonneschijn na de huidige regenbui. "Die banken hebben wij niet voor de korte termijn gekocht. Wij zijn ervan overtuigd dat de markten weer zullen aantrekken, en daarmee de resultaten van Dexia Nederland."
Gezien de interne e-mail van Krant, die weinig optimistisch is over de toekomst, zal het nog wel even duren voordat de mega-investeringen het verwachte rendement voor Dexia gaan opbrengen. "Het waren niet de meest geslaagde overnames in de geschiedenis", sneert een voormalig Kempen-directeur. "Ik zou als aandeelhouder van Dexia niet bepaald staan te juichen."
Mathijs Smit en Ton van den Brandt
Kemphaan
Dat 'zijn' Kempen & Co, gedegradeerd wordt tot een bijkantoortje, is de grootste angst van Joop Krant (54). Jarenlang weerde de bankier potentiële kopers. Begin jaren negentig leidde dat tot een felle strijd. De toenmalige directeuren Pieter Kerdel en Bart van Hedel wilden een internationale moeder, die zij vonden in een Duitse bank. De orthodox-joodse directeur Krant was echter fel tegen: hij weigerde 'voor die Duitsers te werken' en hamerde op zelfstandigheid. Met het dreigement dat hij met zijn medewerkers zou opstappen, wist hij de commissarissen te overtuigen. Kerdel en Van Hedel vertrokken. In de jaren daarna werd Krant, inmiddels directievoorzitter, door medewerkers omschreven als een botte man die geen tegenspraak duldt. Met riante salarissen en dito bonussen wist hij personeel aan zich te binden. Kempen werd een succes. De bank sprong slim in op de behoefte van kleinere bedrijven aan een onafhankelijke zakenbank. Vorig jaar, op het hoogtepunt van de markt, verkocht Krant Kempen plots voor een miljard euro aan Dexia. Zijn bank fuseerde met het eerder door Dexia overgenomen Bank Labouchere. Hoewel Labouchere bijna drie keer zo groot was, trok Krant alle macht naar zich toe. Met de verkoop gaf hij blijk van een goed gevoel voor timing. Kort na de deal verbleekte de kleur van Kempen-succesnummers als Orange Fund en de afdeling corporate finance, die emissies en beursgangen begeleidt. Ook het verlies van verzekeraar ASR, dat een vermogen van 1,2 miljard euro in beheer had bij Kempen, doet veel pijn. Voor Krants financiële positie maakt het weinig uit: de verkoop van zijn zes-procentsbelang in Kempen leverde hem zo'n 65 miljoen euro op.
Legio claims
Rick Verdel gaf donderdagavond 11 april een feestje. In het Amsterdamse café De Heeren van Aemstel vierde de voormalig directeur van Labouchere-dochter Legio zijn afscheid met enkele tientallen medewerkers. Zijn vertrek markeert het einde van zeven vette jaren bij Legio: het vroeger zo succesvolle bedrijfsonderdeel wordt grotendeels opgedoekt.
Het is hard gegaan. Vorig jaar wilde de bank de producten van Legio nog over heel Europa uitrollen. Tijdens de opmars van de aandelenbeurzen in de jaren negentig was beleggen met geleend geld bijzonder populair. Legio liep voorop met een geschat marktaandeel van 65 procent. Beleggers haalden mooie rendementen en bij de bank stroomde het geld binnen. Legio was dé grote winstmachine van Labouchere.
Maar de fiscus gooide roet in het eten. De betaalde rente over het geleende geld is sinds de invoering van het nieuwe belastingstelsel begin 2001 niet meer fiscaal aftrekbaar.
Daarmee is een belangrijk voordeel van aandelenlease verdwenen. Bovendien bleek deze manier van beleggen gevaarlijk. Als gevolg van de ineenstortende aandelenkoersen bleven de beloofde megarendementen uit. Omdat de deelnemers beleggen met geleend geld kunnen zij blijven zitten met een flinke schuld.
Naar aanleiding van een uitzending van het televisieprogramma Radar over Legio ontving de bank meer dan zesduizend claims van woedende klanten. Zij klagen dat Legio haar zorgplicht niet is nagekomen en nauwelijks heeft ingeschat of de klanten het financiële risico wel kunnen dragen. De Autoriteit Financiële Markten (de voormalige STE) is inmiddels een onderzoek begonnen. Dexia heeft al een stroppenpot met 25 miljoen euro gevuld voor klanten die hun leaseschuld niet kunnen voldoen .
Draaiboek Joop Krant
1. Verkoop Kempen & Co op het hoogtepunt van de markt aan Dexia en fuseer met Bank Labouchere.
2. Word voorzitter van de nieuwe combinatie en neem afscheid van Labouchere-voorzitter Chris Bier-man.
3. Gooi twee van de drie Laboucherebestuurders, Bart van der Vlis en Geert Dauwe, uit de zeskoppige raad van bestuur.
4. Geef de enig resterende Labouchere-man, Peter Cornet, nauwelijks invloed.
5. Laat een Kempen-bestuurder, Ieko Sevinga, ingrijpend reorganiseren. Vooral in Labouchere.
6. Ontmantel het netwerk van tien regionale bankkantoren van Labouchere.
7. Verhuis zoveel mogelijk bedrijfsonderdelen naar het nieuwe hoofdkantoor van Kempen en verhuur de vrijgekomen verdiepingen van het hoofdkantoor van Labouchere.
8. Sluit het Leidse kantoor van Labouchere-dochter Legio.
9. Zet het miljoenenverslindende paradepaardje Alex (internetbroker) apart en zoek naar kopers of fusie-partners, waarmee de kosten kunnen worden gedeeld.
10. Vertrek en ga stil leven van de 65 miljoen euro die de verkoop Kempen & Co je heeft opgeleverd.