Speech van Voorzitter CGA bij de installatie
Geplaatst: 04 sep 2003 12:10
COMMISIE GESCHILLEN AANDELENLEASE
Reactie van de voorzitter van de Commissie Geschillen Aandelenlease bij de installatie van de commissie door de Minister van Financiën,
Den Haag, 3 september 2003
Mijnheer de Minister,
dames en heren,
Voor u ziet u - het zijn de woorden van de minister in zijn brief van 1 september 2003 over de instelling van de Commissie Geschillen Aandelenlease (CGA) aan de Tweede Kamer - een 'aanvullende infrastructuur' voor de aanpak van de aandelenleaseproblematiek. Immers, er is al de geschillenbeslechting, door de Klachtencommissie van het Dutch Securities Institute (DSI) en de rechter, en er is het toezicht, door de Autoriteit Financiële Markten (AFM).
Het feit dat de overheid het initiatief heeft genomen tot deze aanvullende infrastructuur is uniek. Het onderstreept de omvang en de ernst van de problematiek die met en door het product aandelenlease tussen partijen op de financiële markt is ontstaan. De cijfers 1) laten zien hoe zeer dit product, met zijn aanlokkelijke winstverwachtingen, destijds is aangeslagen. Intussen weten we dat er talloze verliezers zijn, met vaak aanzienlijke financiële en persoonlijke problemen. In zo'n situatie wekt een initiatief als het instellen van een 'commissie van wijzen', zoals zij in de Tweede Kamer is genoemd, verwachtingen. De al genoemde brief aan de Tweede Kamer waarschuwt terecht voor té hoog gespannen verwachtingen in dit stadium.
Wat is en kan de CGA? Het antwoord op die vraag hangt in hoge mate af van partijen aan beide kanten van de markt. De commissie heeft geen formele status en geen bevoegdheden (ik citeer weer de brief aan de Tweede Kamer). Zij is niet meer - maar ook niet minder! - dan een commissie van goede diensten. De commissie zal optreden als bemiddelaar: wij zullen spreken met de betrokken partijen, en proberen hen bij elkaar te brengen in eenzelfde oplossingsrichting.
De commissie is geen vorm van alternatieve geschilbeslechting: we behandelen geen individuele geschillen, zoals we ook geen individuele adviezen kunnen gaan geven. De commissie is evenmin een vorm van mediation: partijen binden zich niet tevoren formeel aan het proces van bemiddeling. Daar komt bij dat de organisaties van gedupeerden ook geen bevoegdheid hebben om elk van hun leden individueel te binden. Maar als alle betrokken partijen - aan beide kanten - de goede diensten van onze commissie op prijs stellen, en hun medewerking aan ons werk willen verlenen, ontstaat hopelijk een draagvlak voor het bereiken van aanvaardbare oplossingen die anders niet zouden zijn bereikt, of misschien met veel hogere persoonlijke en maatschappelijke kosten.
Wij zullen er van onze kant alles aan doen om het vertrouwen op te bouwen dat nodig is om dat draagvlak te bereiken: met een open oog en oor naar alle betrokkenen. En we zullen ernaar streven om, als we zo ver komen, onze eindconclusies zo te formuleren dat deze zoveel mogelijk overtuigingskracht hebben, naar alle betrokkenen. Tegelijk weten wij, zoals ieder zich moet realiseren, dat het daarna aan betrokkenen zelf zal zijn om te besluiten of zij gehoor willen geven aan het advies in onze eindrapportage.
Wat mocht en mag van de aanbieders worden verwacht, gezien de zorgplicht die voor hen geldt? Hoe ver reikt de eigen verantwoordelijkheid van de afnemer van aandelenleaseprodukten voor zijn of haar beslissing en de eventuele risico's daarvan, en in welke mate moet daarbij recht worden gedaan aan de verscheidenheid van gevallen? Het zijn deze vragen die voor alles centraal staan in de aanpak van de Klachtencommissie van DSI, de rechter en de AFM. Maar ook onze commissie zal niet om deze vragen heen kunnen, als we moeten nagaan of er reden én mogelijkheid is om de oordelen van deze instanties te verbreden naar zo veel mogelijk betrokken partijen. We zullen ons ervoor inspannen dat gewetensvol en in onpartijdigheid te doen.
De commissie onderkent dat snel zicht op oplossingen voor alle betrokkenen dringend gewenst is, en wij zullen ons daar zeker door laten leiden. Maar tegelijk is ook zorgvuldigheid geboden. Bovendien zal de commissie, om dubbel werk te voorkomen, de aangekondigde proto-typische uitspraken van de Klachtencommissie van DSI moeten afwachten.
Ter voorbereiding op de gesprekken met betrokkenen in de eerste fase van ons werk zullen we ons zo snel mogelijk een beeld vormen van de materie, en van de standpunten zoals die tot nu toe zijn ingenomen. Aan het eind van de eerste fase zullen we hopelijk niet alleen een positieve conclusie kunnen trekken wat betreft het draagvlak dat nodig is om met vertrouwen de tweede fase in te gaan, maar ook al nader zicht hebben ontwikkeld op de aanpak en de richting van die tweede fase. We zullen in elk geval ernaar streven om ons werk zo transparant mogelijk te doen. Daarvoor zullen we onder meer de website gebruiken die vanaf nu is geopend.
Namens de leden van de commissie dank ik u, mijnheer de minister, voor het vertrouwen dat u in ons stelt, en dat ons sterkt aan de start. We zullen ons ervoor inspannen dat vertrouwen waar te maken, en het zo snel mogelijk te verbreden naar het draagvlak waarover ik al sprak.
______________________________
1) Rapport AFM oktober 2002: ongeveer 700.000 contracten (ongeveer 6% van de gezinnen had in 2001 één of meer contracten), met een totale omvang van ongeveer € 6,5 miljard.
Reactie van de voorzitter van de Commissie Geschillen Aandelenlease bij de installatie van de commissie door de Minister van Financiën,
Den Haag, 3 september 2003
Mijnheer de Minister,
dames en heren,
Voor u ziet u - het zijn de woorden van de minister in zijn brief van 1 september 2003 over de instelling van de Commissie Geschillen Aandelenlease (CGA) aan de Tweede Kamer - een 'aanvullende infrastructuur' voor de aanpak van de aandelenleaseproblematiek. Immers, er is al de geschillenbeslechting, door de Klachtencommissie van het Dutch Securities Institute (DSI) en de rechter, en er is het toezicht, door de Autoriteit Financiële Markten (AFM).
Het feit dat de overheid het initiatief heeft genomen tot deze aanvullende infrastructuur is uniek. Het onderstreept de omvang en de ernst van de problematiek die met en door het product aandelenlease tussen partijen op de financiële markt is ontstaan. De cijfers 1) laten zien hoe zeer dit product, met zijn aanlokkelijke winstverwachtingen, destijds is aangeslagen. Intussen weten we dat er talloze verliezers zijn, met vaak aanzienlijke financiële en persoonlijke problemen. In zo'n situatie wekt een initiatief als het instellen van een 'commissie van wijzen', zoals zij in de Tweede Kamer is genoemd, verwachtingen. De al genoemde brief aan de Tweede Kamer waarschuwt terecht voor té hoog gespannen verwachtingen in dit stadium.
Wat is en kan de CGA? Het antwoord op die vraag hangt in hoge mate af van partijen aan beide kanten van de markt. De commissie heeft geen formele status en geen bevoegdheden (ik citeer weer de brief aan de Tweede Kamer). Zij is niet meer - maar ook niet minder! - dan een commissie van goede diensten. De commissie zal optreden als bemiddelaar: wij zullen spreken met de betrokken partijen, en proberen hen bij elkaar te brengen in eenzelfde oplossingsrichting.
De commissie is geen vorm van alternatieve geschilbeslechting: we behandelen geen individuele geschillen, zoals we ook geen individuele adviezen kunnen gaan geven. De commissie is evenmin een vorm van mediation: partijen binden zich niet tevoren formeel aan het proces van bemiddeling. Daar komt bij dat de organisaties van gedupeerden ook geen bevoegdheid hebben om elk van hun leden individueel te binden. Maar als alle betrokken partijen - aan beide kanten - de goede diensten van onze commissie op prijs stellen, en hun medewerking aan ons werk willen verlenen, ontstaat hopelijk een draagvlak voor het bereiken van aanvaardbare oplossingen die anders niet zouden zijn bereikt, of misschien met veel hogere persoonlijke en maatschappelijke kosten.
Wij zullen er van onze kant alles aan doen om het vertrouwen op te bouwen dat nodig is om dat draagvlak te bereiken: met een open oog en oor naar alle betrokkenen. En we zullen ernaar streven om, als we zo ver komen, onze eindconclusies zo te formuleren dat deze zoveel mogelijk overtuigingskracht hebben, naar alle betrokkenen. Tegelijk weten wij, zoals ieder zich moet realiseren, dat het daarna aan betrokkenen zelf zal zijn om te besluiten of zij gehoor willen geven aan het advies in onze eindrapportage.
Wat mocht en mag van de aanbieders worden verwacht, gezien de zorgplicht die voor hen geldt? Hoe ver reikt de eigen verantwoordelijkheid van de afnemer van aandelenleaseprodukten voor zijn of haar beslissing en de eventuele risico's daarvan, en in welke mate moet daarbij recht worden gedaan aan de verscheidenheid van gevallen? Het zijn deze vragen die voor alles centraal staan in de aanpak van de Klachtencommissie van DSI, de rechter en de AFM. Maar ook onze commissie zal niet om deze vragen heen kunnen, als we moeten nagaan of er reden én mogelijkheid is om de oordelen van deze instanties te verbreden naar zo veel mogelijk betrokken partijen. We zullen ons ervoor inspannen dat gewetensvol en in onpartijdigheid te doen.
De commissie onderkent dat snel zicht op oplossingen voor alle betrokkenen dringend gewenst is, en wij zullen ons daar zeker door laten leiden. Maar tegelijk is ook zorgvuldigheid geboden. Bovendien zal de commissie, om dubbel werk te voorkomen, de aangekondigde proto-typische uitspraken van de Klachtencommissie van DSI moeten afwachten.
Ter voorbereiding op de gesprekken met betrokkenen in de eerste fase van ons werk zullen we ons zo snel mogelijk een beeld vormen van de materie, en van de standpunten zoals die tot nu toe zijn ingenomen. Aan het eind van de eerste fase zullen we hopelijk niet alleen een positieve conclusie kunnen trekken wat betreft het draagvlak dat nodig is om met vertrouwen de tweede fase in te gaan, maar ook al nader zicht hebben ontwikkeld op de aanpak en de richting van die tweede fase. We zullen in elk geval ernaar streven om ons werk zo transparant mogelijk te doen. Daarvoor zullen we onder meer de website gebruiken die vanaf nu is geopend.
Namens de leden van de commissie dank ik u, mijnheer de minister, voor het vertrouwen dat u in ons stelt, en dat ons sterkt aan de start. We zullen ons ervoor inspannen dat vertrouwen waar te maken, en het zo snel mogelijk te verbreden naar het draagvlak waarover ik al sprak.
______________________________
1) Rapport AFM oktober 2002: ongeveer 700.000 contracten (ongeveer 6% van de gezinnen had in 2001 één of meer contracten), met een totale omvang van ongeveer € 6,5 miljard.
