Profiel van de beschermde belegger
Financieel Dagblad 26/11/2002
AMSTERDAM - Banken moeten steeds beter weten tot waar beleggers kunnen en mogen gaan. Het kost banken veel moeite, maar met een jaar vertraging heeft iedere belegger binnenkort zijn eigen profiel .
Vele honderdduizenden Nederlandse particuliere beleggers kregen dit jaar te maken met de aanscherping van beleggersbescherming. Alle beleggers vonden dit jaar - als het goed is - een brief van hun bank op de mat waarin ze gevraagd wordt naar hun manier van beleggen. Ook mensen die al tientallen jaren bij bijvoorbeeld ABN Amro beleggen, worden tot hun verrassing gedwongen om een lijst vragen te beantwoorden.
Als onderdeel van de 'zorgplicht' zijn financiële instellingen reeds sinds 1 februari 1999 verplicht om een profiel van hun klant op te stellen. Daarin moet onder meer een beeld worden geschetst van de risicobereidheid, de beleggerservaring en de beleggingsdoelstelling van de klant. De banken zijn vervolgens vrij om de klanten bijvoorbeeld op een schaal van één tot tien in te delen, of te kiezen voor meer gebruikelijke kwalificaties als 'defensief en gericht op de lange termijn' of 'ervaren en agressief'.
Het cliëntenprofiel is zowel in het belang van de klant als van de effecteninstelling, zo geeft onder meer de woordvoerder van ING aan. De klant wordt door het invullen van vragenlijsten 'gedwongen om na te denken over zijn beleggingsdoelstellingen, de risico's en zijn financiële situatie.'
Voor de financiële partijen is het cliëntenprofiel een goede manier om zich in de toekomst in te dekken tegen ontevreden klanten, aldus de ING-woordvoerder. Zolang de bank zich in het contact met de klant maar overeenkomstig het opgestelde cliëntenprofiel gedraagt, treft de financiële instelling geen blaam bij verliezen.
Het aantal zaken van particuliere beleggers tegen financiële instellingen is legio en neemt tijdens de beursmalaise namelijk alleen maar toe. In het algemeen trachten de gedupeerde beleggers hun bank tot het betalen van schadevergoeding te dwingen, omdat deze de klant niet behoed zou hebben voor onbesuisd gedrag op de effectenmarkt.
Voor de rechter maken ze goede kans op financiële genoegdoening. De financiële instellingen hebben te voldoen aan de zorgplicht, zoals in de wet is opgenomen. Laten ze de belegger maar wat onverantwoordelijk aanrommelen, of doet de vermogensbeheerder of adviseur dat zelf, dan is de kans groot dat de effectenbank tot schadevergoeding over moet gaan.
Hoewel de financiële instellingen al sinds februari 1999 profielen van hun klanten opstellen, is het nog niet afdoende geregeld. Vooral door de herziening van de Nadere Regeling 2001, waarin wordt gesteld dat het cliëntenprofiel ook schriftelijk moet worden vastgelegd, zijn banken in problemen gekomen om aan de eisen te voldoen. De toezichthouder AFM eist nu dat alle banken hun zaken op 31 december van dit jaar voor elkaar hebben. Lukt dit niet, dan sluit de toezichthouder sancties niet uit.
Volgens de woordvoerder van de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) hebben de wetgever en de toezichthouder weinig oog voor de administratieve lastendruk die ze veroorzaken. 'De toenemende regelgeving is deels te wijten aan de zwakkere broeders, maar geldt echter voor alle andere banken. Het is niet nodig om alles in algemene regelgeving te vatten; een toezichthouder kan zich ook met individuele instellingen verstaan. Je zou je kunnen voorstellen dat AFM zich slechts richt op partijen die niet aan de normen voldoen.'
Bij het opstellen van de cliëntenprofielen lopen de effectenbanken vooral aan tegen klanten die niet reageren. De meeste kleine beleggers krijgen een vragenlijst opgestuurd, waarop het profiel wordt gebaseerd. Komen de vragenlijsten niet terug, dan stellen sommige banken na verloop van tijd zelf een profiel op van de klant, die dan kan aangeven of deze zich daarin kan vinden. Wordt ook dit geweigerd, dan hanteert de bank tenslotte het profiel zoals ze dat zelfs opstellen.
Daarna wordt de weigerachtige belegger in veel gevallen aan zijn lot overgelaten. Bij ING kan de belegger die nooit heeft gereageerd alleen gebruik maken van de telefoon of de onlinedienst om effectentransacties te doen. Hij krijgt bovendien de 'laagste beleggingsbescherming' van de bank, wat er in de praktijk betekent dat de bank alleen zijn saldo in de gaten houdt en dus niet of de beleggingen wel overeenkomen met wat de klant eigenlijk aan kan.
Grootbanken ABN Amro en Fortis, die veel kleine rekeninghouders hebben, werken nog koortsachtig aan het informeren van klanten en het wachten op bevestiging. Over het algemeen heerst de gedachte dat kleine, onafhankelijke vermogensbeheerders hun zaken beter regelen. Marc van Poeteren, vice-voorzitter van de Vereniging van Vermogensbeheerders, heeft 'geen kennis vanuit zijn organisatie dat er nog partijen zijn die niet aan de criteria van AFM voldoen'.
Bij zijn vereniging zijn over het algemeen de kleine onafhankelijke vermogensbeheerders aangesloten, als ook de vermogensbeheerafdelingen van de grootbanken. 'Onze leden hebben relatief grote relaties waarmee veelvuldig persoonlijk contact is.'
Bij de Amsterdamse vermogensbeheerder Nachenius Tjeenk, onafhankelijk onderdeel van ABN Amro, moet echter een deel van de brieven met de profielen nog naar de klanten. 'Wij hebben op dit moment ongeveer 75% van de handtekeningen terug', zegt directeur Cees Bijloos. 'Op 31 januari hopen wij 95% van de profielen rond te hebben.'
Bendert Zevenbergen
Copyright (c) 2002 Het Financieele Dagblad
| LET OP: Dit topic is meer dan drie jaar geleden geplaatst. De informatie is mogelijk verouderd. |
